Tài liệu, bài giảng, văn bản, luận văn, đồ án, tiểu luận...

Bài 7. Môi trường nhiệt đới gió mùa

Lượt xem:171|Tải về:0|Số trang:9 | Ngày upload:18/07/2013

 Bài 7 : Môi trường nhiệt đới gió mùa Mục tiêu bài giảng 1. Về kiến thức Học sinh cần : Nắm được sơ bộ nguyên nhân hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông. Nắm được 2 đặc điểm cơ bản của môi trường nhiệt đới gió mùa (nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió, thời tiết diễn biến thất thường). Đặc điểm này chi phối thiên nhiên và hoạt động của con người theo nhụp điệu của gió mùa. Hiểu được môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đới nóng. 2.Về kĩ năng : rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc bản đồ, ảnh địa lý, biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa nhận biết khí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ. II Phương tiện dạy học Bản đồ khí hậu Việt Nam Bản đồ khí hậu châu Á hoặc thế giới Ảnh, tranh vẽ các loại cảnh quan nhiệt đới gió mùa ở nước ta (rừng tre, nứa, rừng thông…) III Bài giảng Kiểm tra bài cũ Nêu đặc điểm của khí hậu nhiệt đới. Xác định vị trí giới hạn môi trường nhiệt đới trên bản đồ khí hậu thế giới. Nêu dạng tổng quát của biểu đồ khí hậu xích đạo ẩm và biểu đồ khí hậu nhiệt đới. Nêu sự giống và khác nhau của 2 yếu tố nhiệt độ và lượng mưa. Khí hậu xích đạo ẩm Khí hậu nhiệt đới  Nhiệt độ trung bình 25-28 độ, nóng quanh năm. Mưa nhiều quanh năm, mưa hàng tháng. Nhiệt độ trung bình > 22độ C, có 2 lần nhiệt độ tăng cao trong năm. Mưa tập trung một mùa, một mùa có khô hạn.   Bài mới. Dẫn vào bài : Nằm cùng vĩ độ với các hoang mạc trong đới nóng nhưng có một môi trường lại thích hợp cho sự sống của con người, do đó là một trong những khu vực tập trung dân cư đông nhất thế giới, có khí hậu đặc biệt thích hợp với cây lúa nước. Thiên nhiên ở đây có những nét đặc sắc hơn tất cả các môi trường của đới nóng. Đó là môi trường gì, yếu tố nào chi phối, ảnh hưởng tới cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống con người trong khu vực này thế nào? Hôm nay cô trò ta sẽ cùng nhau tìm hiểu để trả lời các câu hỏi đó nhé.  Cây lúa nước  Cánh đồng lúa nước Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng   GV yêu cầu HS xác định vị trí của môi trường nhiệt đới gió mùa trên H5.1 SGK Giảng giải : Toàn bộ môi trường nhiệt đới gió mùa của đới nóng nằm trong hai khu vực Nam Á và Đông Nam Á. Việt Nam là quốc gia nằm trong khu vực gió mùa điển hình này. Giới thiệu thuật ngữ “gió mùa” : là loại gió thổi theo mùa trên những vùng rộng lớn của các lcụ đía Á, Phi, Ôxtrâylia, chủ yếu trong mùa hè và mùa đông. Câu hỏi : Quan sát các hình 7.1 và 7.2 SGK Chú ý bảng chú dẫn : Màu sắc biểu thị yếu tố ? Mũi tên có hướng chỉ ? Nhận xét hướng gió thổi vào mùa hè, hướng gió thổi vào mùa đông ở các khu vực? Do đặc điểm của hướng gió thổi, hai mùa gió mang theo tính chất gì? Cho n.xét về lượng mưa ở các k/vực này trong mùa hè và mùa đông. Giải thích tại sao lượng mưa lại có sự chênh lệch rất lớn giữa hai mùa đông và mùa hạ? GV kết luận ( khắc sâu kiến thức. Gió mùa hạ thổi từ cao áp Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương vào áp thấp lục địa, nên có tính chất : mát, nhiều hơi nước và cho mưa lớn. Gió mùa đông thổi từ cao áp lục địa Xibia về áp thấp đại dương nên có tính chất khô, lạnh, mưa rất ít. Câu hỏi : Quan sát biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa H7.3, H7.4 SGK ( cho biết diễn biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm của Hà Nội có gì khác biệt với Mumbai ? GV hướng dẫn hoạt động nhóm Diến biến nhiệt độ của hai địa điểm Diễn biến lượng mưa. HS thảo luận rồi điền vào bảng sau : Hà Nội (21oC) MumBai(19oC)   Nhiệt độ Lượng mưa Nhiệt độ Lượng mưa  Mùa hè >30oC Mưa lớn(mùa mưa)  Mưa lớn(mùa mưa)  Mùa đông  Mưa ít(mùa mưa ít) >23oC Lượng mưa rất nhỏ(mùa khô)  Biên độ nhiệt năm 12oC TB 1722mm 7oC TB 1784mm  Kết luận : Hà Nội có mùa đông lạnh, MumBai nóng quanh năm. Cả 2 địa điểm đều có lượng mưa lớn (>1500mm, mùa đông HN mưa nhiều hơn MumBai) Câu hỏi : Qua n.xét phân tích H7.3, H7.4 SGK cho biết yếu tố nào chi phối, ảnh hưởng rất sâu sắc tới nhiệt độ và lượng mưa của khí hậu nhiệt đới gió mùa? So sánh tìm ra sự khác biệt giữa 2 loại biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của khí hậu nhiệt đới và khí hậu nhiệt đới gió mùa. GV kết luận nêu ra đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa. GV giới thiệu cho HS tính thất thường của thời tiết thể hiện : Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn. Lượng mưa không đều giữa các năm. Mùa đông có năm đến sớm, có năm đến muộn, có năm rét nhiều, có năm rét ít. Lượng mưa trung bình năm thay đổi phụ thuộc vào vị trí của địa hình ( đón & khuất gió ) Câu hỏi : N.xét sự thay đổi phụ thuộc của cảnh sắc thiên nhiên qua H7.5, H7.6 SGK. Cảnh sắc rừng cao su vào mùa khô và vào mùa mưa ntn? Hai cảnh sắc của 2 tấm ảnh đó là biểu hiện sự thay đổi theo yếu tố nào? Nguyên nhân của sự thay đổi đó? Có sự khác nhau về thiên nhiên giữa nơi mưa nhiều và mưa ít không? GV phân tích rõ : cảnh sắc th/nhiên nhiệt đới gió mùa biến đổi theo mùa, theo không gian, tùy thuộc vào lượng mưa và sự phân bố lượng mưa mà có các cảnh quan khác nhau “ rừng mưa xích đạo, rừng ngập mặn, rừng nhiệt đới mưa mùa, đồng cỏ cao nhiệt đới. GV kết luận.  HS xác định vị trí HS trả lời HS khác bổ sung HS quan sát Thảo luận nhóm (2 nhóm lớn) HS trả lời. HS trả lời 1.Khí hậu  5.1 Lược đồ các kiểu môi trường trong đới nóng  7.1 Lược đồ gió mùa hạ ở Nam Á và Đông Nam Á  Lược đồ gió mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á Đông Nam Á và Nam Á là các khu vực điển hình của môi trường nhiệt đới có gió mùa hoạt động. Gió mùa làm thay đổi chế độ nhiệt và lượng mưa ở hai mùa rõ rệt. Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Hà Nội   Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Mum Bai 2 đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa là nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mùa gió. Nhiệt độ trung bình năm >20oC Biên độ nhiệt trung bình năm 8oC Lượng mưa trung bình >1500mm, mùa khô ngắn có lượng mưa nhỏ. Thời tiết diễn biến thất thường, hay gây thiên tai, lũ lụt, hạn hán. Các đặc điểm khác của môi trường  Rừng cao su vào mùa mưa  Rừng cao su vào mùa khô Gió mùa có ảnh hưởng lớn tới cảnh sắc thiên nhiên.  Rừng ngập mặn Môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đa dạng, phong phú nhất đới nóng. Là nơi thích hợp với nhiều loại cây lương thực và cây công nghiệp nhiệt đới nên có khả năng nuôi sống và thu hút nhiều lao động. Do đó đây là nơi tập trung dân cư đông nhất thế giớí.   Củng cố và bài tập Gợi ý học sinh trả lời 2 câu hỏi cuối bài. Câu 1 : Học sinh phải trả lời được 2 ý Gọi là khí hậu nhiệt đới gió mùa vì đây là loại khí hậu nhiệt đới cớ sự biến đổi theo mùa gió ( nêu được sự thay đổi tính chất của khí hậu theo mùa mưa ( nóng nhiều, mưa nhiều ) và theo mùa khô ( lạnh và khô ). Hai đặc điểm cơ bản của khí hậu nhiệt đới gió mùa là : nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió và có thời tiết diễn biến thất thường. Câu 2 : Học sinh phải chứng minh được tính đa dạng Cảnh quan thiên nhiên biến đổi theo thời gian và không gian do có sự khác nhau về lượng mưa và về phân bố mưa trong năm giữa các địa phương và giữa các mùa. Tính đa dạng về cảnh quan này không thể có ở môi trường xích đạo ẩm hay ở môi trường nhiệt đới. Sưu tầm tài liệu về các cảnh quan thiên nhiên của môi trường nhiệt đới gió mùa.