Tài liệu, bài giảng, văn bản, luận văn, đồ án, tiểu luận...

Lịch Sử địa phương - tỉnh Đăk Lăk

TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ TỈNH ĐĂKLAK- Hoàng Duẩn I. Lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån: Tỉnh Đăk Lăk (còn ghi theo tiếng Pháp là Darlac) được thành lập theo nghị định ngày 22 tháng 11 năm 1904 của Toàn quyền Đông Dương và tách khỏi Lào, đặt dưới quyền cai trị của Khâm sứ Trung Kỳ. Trước đó, vào cuối thế kỷ 19, Darlac thuộc địa phận đại lý hành chính Kontum và bị thực dân Pháp nhập vào Lào. Đến ngày 9 tháng 2 năm 1913 thì tỉnh này trở thành một đại lý hành chính trực thuộc tỉnh Kon Tum được thành lập cùng ngày. Mãi đến ngày 2 tháng 7 năm 1923 tỉnh Đăk Lăk mới được thành lập lại. Lúc mới thành lập, Đăk Lăk chưa chia huyện, tổng mà chỉ có đơn vị làng (còn gọi là buôn): người Ê Đê có 151 làng, người Bih có 24 làng, người Gia Rai có 11 làng, người Krung có 28 làng, người M`dhur có 120 làng, người M`Nông có 117 làng, người Xiêm có 1 làng. Năm 1931, trong cuộc cải cách hành chính toàn Đông Dương, tỉnh Đăk Lăk được chia làm 5 quận: Ban Mê Thuột, Buôn Hồ, Đăk Song, Lăk và M`Đrăk, dưới có 440 làng. Ngày 15 tháng 4 năm 1950 Bảo Đại ban hành Dụ số 6 đặt Cao nguyên Trung phần, trong đó có Đăk Lăk, làm Hoàng triều Cương thổ, có quy chế cai trị riêng. Nghị định số 356-BNV/HC/NĐ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa ngày 2 tháng 7 năm 1958 ấn định tỉnh Đăk Lăk (được ghi là Darlac) có 5 quận, 21 tổng và 77 xã: Quận Ban Mê Thuột có 4 tổng: Ea Tam (10 xã), Cư Keh (4 xã), Cư Ewi (6 xã), Đrai Sap (5 xã). Quận Lạc Thiện (đổi tên từ quận Lăk) có 7 tổng: Đak Lieng (3 xã), Yang Lak (3 xã), Krong Ana (4 xã), Krong Bong (4 xã), Đak Phoi (2 xã), Đak Rohhyo (2 xã), Nam Ka (2 xã). Quận M`Đrak có 4 tổng: Krong Jing (2 xã), Krong Hing (3 xã), Ea Bar (3 xã), Krong Pa (4 xã). Quận Đak Song có 2 tổng: Đak Mil (2 xã), Đak Thoc (3 xã). Quận Buôn Hồ có 4 tổng: Cư Đlieya (4 xã), Cư Kuk (3 xã), Cư Kti (5 xã), Cư Đrê (4 xã). Chính quyền Việt Nam Cộng hòa: Đã tách gần như toàn bộ quận Đak Song của tỉnh Darlac, lập ra tỉnh Quảng Đức vào ngày 23 tháng 1 năm 1959. Như vậy tỉnh Darlac còn lại 4 quận. Sau đó quận M`Đrak lại bị xé lẻ, một phần nhập vào tỉnh Khánh Hòa. Ngày 20 tháng 12 năm 1963, lập thêm một quận mới tên là Phước An, quận lỵ đặt tại Phước Trạch, đến ngày 1 tháng 9 năm 1965 chuyển về Thuận Hiếu. Sau này lại bỏ cấp tổng, nên chỉ còn cấp quận (4 quận) và xã. Tỉnh Đăk Lăk của nước Việt Nam thống nhất từ năm 1976 hình thành từ hai tỉnh Darlac và Quảng Đức, có diện tích lớn nhất Việt Nam (19.800 km²), gồm thị xã Buôn Ma Thuột và 5 huyện: Krông Buk, Krông Pach (tức Krông Pak), Đăk Mil, Đăk Nông và Lăk. Số huyện tăng dần cho đến 18 huyện. Từ 1 tháng 1 năm 2004, Đăk Lăk lại được chia thành hai tỉnh: Đăk Lăk và Đăk Nông, nên số huyện giảm xuống còn 13 II. Ñieàu kieän töï nhieân, kinh teá, xaõ hoäi: 1) Ñieàu kieän töï nhieân: Đăk Lăk có diện tích tự nhiên 13.085 km², chiếm 3.9 % diện tích tự nhiên cả nước Việt Nam. Tổng diện tích: 1.312.537 ha Đất ở: 13.361,03 ha Đất nông nghiệp: 478.154,7 ha Đất lâm nghiệp: 602.479,94 ha Đất chuyên dùng: 82.179,32 ha Đất chưa sử dụng:136.362,01 ha Phần lớn địa bàn Đăk Lăk thuộc sườn phía tây nam dãy Trường Sơn nên địa hình núi cao chiếm 35% diện tích tự nhiên, tập trung ở phía Nam và đông nam tỉnh với độ cao trung bình 1000-1200 m, trong đó có đỉnh Chu Yang Sin 2442 m, Chu H’Mu 2051 m, Chư Dê 1793 m, Chư Yang Pel 1600 m. Địa hình cao nguyên bằng phẳng chiếm 53% diện tích tự nhiên với độ cao trung bình 450 m. Phần diện tích tự nhiên còn lại là vùng thấp, bao gồm những bình nguyên ở phía bắc tỉnh và ở phía nam thành phố Buôn Ma Thuột. Diện tích đất đỏ BaZan rất lớn chiếm khoảng 1/3 diện tích tự nhiên thích hợp cho việc phát triển cây công nghiệp dài ngày như Cà phê, Cao su, Điều, Hồ tiêu và cây ăn quả. 2)Các đơn vị hành chínhHiện Đăk Lăk có 14 đơn vị hành chính, gồm 1 thành phố và 13 huyện (với 212 xã, phường và thị trấn):Thành phố Buôn Ma Thuột Huyện Krông Buk (có từ năm 1976, trước kia là quận Buôn Hồ) Huyện Krông Pak (có từ năm 1976, trước kia là quận Phước An) Huyện Lắk (có từ năm 1976, trước kia là quận Lạc Thiện) Huyện Ea Súp (thành lập ngày 30 tháng 8 năm 1977, tách từ huyện Krông Buk) Huyện M`Drăk (thành lập ngày 30 tháng 8 năm 1977, tách từ huyện Krông Pak) Huyện Krông Ana (thành lập ngày 19 tháng 9 năm 1981, tách từ huyện Krông Pak và thị xã Buôn Ma Thuột) Huyện Krông Bông (thành lập ngày 19 tháng 9 năm 1981, tách từ huyện Krông Pak) Huyện Ea H`leo (thành lập ngày 3 tháng 4 năm 1980, tách từ huyện Krông Buk) Huyện Cư M`gar (thành lập ngày 23 tháng 1 năm 1984, tách từ huyện Ea Súp) Huyện Krông Năng (thành lập ngày 9 tháng 11 năm 1987, tách ra từ huyện Krông Búk) Huyện Buôn Đôn (thành lập ngày 7 tháng 10 năm 1995, tách từ huyện Ea Súp) Huyện Ea Kar (thành lập ngày 13 tháng 9 năm 1986, tách từ huyện Krông Pak và huyện M`Drăk) Huyện Cư Kuin (thành lập ngày 27 tháng 08 năm 2007, tách từ huyện Krông Ana) 3) Dân cư: tổng dân số cuối năm 2006 ước có 1.737.376 người, trong đó:nam: 872.055 người nữ: 865.321 người Đăk Lăk có 44 dân tộc, trong đó người Ê Đê và người M`Nông là những dân tộc bản địa chính.Dân số Đăk Lăk qua các thời kỳ:Năm 1979: 523.700 người (khi đó diện tích tỉnh là 19.208 km²) Năm 1981 (số liệu tính đến ngày 1 tháng 10): 498.000 người (diện tích 19.800 km²) Năm 1990: 973.851 người (diện tích 19.800 km²) Năm 1997: 1.301.600 người (diện tích 19.800 km²) Năm 1999: 1.776.000 người (diện tích 19.534 km²) Năm 2004: 1.690.135 người. Năm 2005: 1.714.855 người. (số liệu của Bộ Nội vụ, tính đến ngày 18 tháng 8): 1.666.854 người (diện tích 13.062 km²) (số liệu của Tổng cục Thống kê): 1.687.700 người (diện tích 13.085 km²) 4)Thiên nhiên: Là một trong những tỉnh có tiềm năng lớn về rừng với gần 1 triệu ha đất Nông, Lâm nghiệp,trong đó trên 600.000 ha có rừng, độ che phủ của rừng ở đây là 50%. Ở đây có Vườn quốc gia Yok Đôn rộng trên 115.500 ha, là khu vườn quốc gia lớn nhất Việt Nam. Ngoài ra, Đăk Lăk còn có 4 khu Bảo tồn thiên nhiên, Rừng Đặc dụng: Vườn quốc gia Chư Yang Sin huyện Krông Bông, Khu bảo tồn thiên nhiên Nam Kar huyện Lắk và Rừng lịch sử văn hóa môi trường Hồ Lắk huyện Lắk, Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô huyện EaKar mỗi khu có diện tích từ 20 đến 60 nghìn ha. Đăk Lăk không chỉ có núi non trùng điệp với những thảm rừng đa sinh thái với hơn 3 nghìn loài cây, 93 loài thú, 197 loài chim, mà còn là cao nguyên đất đỏ phù hợp với việc phát triển cây công nghiệp dài ngày. *Sông, hồ: Ở Đăk Lăk có mạng lưới sông suối rất dầy với một số sông chính như sông Krông H’Năng, sông Ea H`leo, sông Đồng Nai, sông SeRePốk; nhưng lớn nhất là dòng sông Serepôk dài 322 km bắt nguồn từ hai nhánh nhỏ là sông Krông Ana và sông Krông Nô. Dòng sông Serepôk có nhiều thác ghềnh hùng vĩ và hoang sơ là những điểm du lịch hấp dẫn như thác Trinh Nữ, Thác Đray Sáp, thác Đray Nu, thác Gia Long, thác Bảy Nhánh... Ở Đăk Lăk có một số hồ lớn tự nhiên như Hồ Buôn Triết, Hồ Ea RBin-Nam Kar, Hồ Lắk; một số hồ lớn nhân tạo như EaKao, Ea suop thượng, Ea Suop hạ... Tuy là một tỉnh cao nguyên nhưng ở đây có đến trên 47.000 ha mặt nước, một tiềm năng không nhỏ về phát triển chăn nuôi thủy sản.. Đăk Lăk là một trong số các địa danh gây nhiều tranh cãi nhất về cách viết, tùy theo góc độ nhìn nhận của ngôn ngữ học, dân tộc học hay xã hội học. Sau đây là một số biến thể của tên tỉnh: Đắc Lắc (hay dùng nhất), Đắk Lắk, Đắk Lắc, Đắc Lắk, Dăklăk, Dak Lak... (Xem thêm phần Thảo luận của bài này) 5)Văn hóa-xaõ hoäi : Môi trường này đã tạo nên trường ca Đam San, Xinh Nhã dài hàng nghìn câu truyền miệng từ bao đời nay, làm ra con chữ riêng cho người Ê Đê, người M`Nông; làm nên đàn đá, đàn t`rưng, đàn klôngpút độc đáo và làm nên biệt tài săn bắt, thuần dưỡng voi rừng của người Buôn Đôn đứng đầu Đông Nam Á. Vua voi (N`Thu K`nul, trong 110 năm của đời mình đã săn bắt và thuần dưỡng được hơn 170 con voi rừng, trong đó có con Bạch Tượng tặng vua Xiêm và R`Leo K`Nul người kế tục cũng bắt được hơn 100 con voi có 1 con Bạch tượng tặng vua Bảo Đại.Đắk Lắk là một trong những cái nôi nuôi dưỡng Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của Nhân loại.Đáng chú ý khi đến thăm Đắk Lắk là những ngôi nhà dài truyền thống theo huyền thoại có thể "dài như tiếng chiêng ngân" hoặc các bến nước của các buôn làng đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, một nét văn hoá rất đặc trưng của vùng đất này và ấn tượng với du khách bằng những sản phẩm gia dụng như bàn, ghế và cả thuyền độc mộc đẻo từ những cây rừng lớn nguyên vẹn...Có Lễ hội đua Voi, Lễ hội Cồng chiêng và Lễ hội Cà phê đã được nhà nước công nhận và tổ chức đều đặn hàng năm như một giá trị truyền thống. *Di tích lịch sử: Đình Lạc Giao Chùa Sắc tứ Khải Đoan Nhà đày Buôn Ma Thuột Khu Biệt điện Bảo Đại - Nhà Công sứ số 4 Nguyễn Du hiện tại là Bảo tàng các dân tộc Việt Nam tại Đắk Lắk Toà Giám mục tại Đắk Lắk Hang đá Đắk Tur - Krông bông *Thắng cảnh: Đắk Lắk là một tỉnh miền núi nên có rất nhiều thắng cảnh đẹp như: Hồ Lắk - Lắk; thác Krông Kmar - Krông Bông; thác Đray Sáp, thác Đray Nu, thác Gia Long - Krông Ana; thác Thủy Tiên - Krông Năng... *Thủ phủ cà phê: Tuy cây cà phê không phải là cây nguyên sản, có xuất xứ ở Đắk Lắk nhưng do đã được du nhập vào trồng tại đây từ rất sớm và mảnh đất này đặc biệt phù hợp với việc canh tác cà phê. Cà phê Buôn Ma Thuột và Đắk Lắk luôn được đánh giá là có chất lượng cao, có hương vị đặc trưng; do đó thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột đã được thế giới biết đến; địa danh Buôn Ma Thuột cũng được nhiều người ví như một "thủ phủ cà phê" của Việt Nam do ở đây cây cà phê chiếm giữ một vị trí độc tôn, không loại cây trồng nào sánh được. Cây cà phê đã góp phần đưa Buôn Ma Thuột từ vị trí một thị xã tỉnh lẻ cao nguyên trở thành một thành phố sầm uất. Ở Đắk Lắk, một số vấn đề liên quan đến cà phê đã trở bản sắc văn hóa, như việc mời đi uống cà phê đã là một nét văn hoá rất đặc trưng của vùng này. *Du lịch: Đắk Lắk là một trong những tỉnh giàu tiềm năng về du lịch. Du lịch Đắk Lắk hiện tại rất phát triển do ở đây có rất nhiều di tích, thắng cảnh, địa điểm du lịch đáng chú ý.Du khách tới Đắk Lắk nếu xuất phát từ Buôn Ma Thuột có thể

+ Xem thêm
Download

Tài liệu miễn phí

thêm vào bộ sưu tập

Lượt xem:196|Tải về:2|Số trang:6

Thông tin tài liệu

Ngày tạo: