Tài liệu, bài giảng, văn bản, luận văn, đồ án, tiểu luận...

Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn - lớp 7

Lượt xem:268|Tải về:3|Số trang:8 | Ngày upload:17/07/2013

Một cách dạy bài “Ca Huế trên sông Hương’’ Lý do chọn đề tài: “Ca Huế trên sông Hương’’ là một văn bản nhật dụng giàu sức biểu cảm được chọn đưa vào chương trình ngữ văn bậc THCS. Người đọc dù chưa một lần đến Huế ,chưa từng được nghe ca Huế trên sông Hương ,vậy mà qua ngôn ngữ miêu tả cụ thể,giàu cảm xúc của tác giả,bỗng cảm thấy mình như một du khách đang ngồi trong một con thuyền rồng trên dòng Hương thơ mộng vào một đêm trăng sáng,tâm hồn bâng khuâng xao xuyến lắng nghe lời ca tiếng nhạc du dương hoà trong tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân xa.Nhà báo Hà ánh Minh,qua tác phẩm này ,đã vừa giới thiệu được vẻ đẹp độc đáo của ca Huế ,vừa thổi vào lòng người đọc niềm khao khát được thưởng thức nét sinh hoạt văn hoá tao nhã ,đầy sức quyến rũ này của xứ Huế. Thành công của tác phẩm là vậy ,nhưng cái khó của người dạy văn là chọn con đường nào để giúp học sinh tiếp nhận tác phẩm một cách hiệu quả nhất,từ đó bồi đắp những giá trị Chân-Thiện –Mĩ trong tâm hồn các em.Đó là niềm day dứt,trăn trở của những giáo viên dạy văn yêu nghề .Việc chọn con đường ấy lại càng khó hơn khi hiện nay yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn đang đặt ra cấp thiết ,khi nhiều học sinh (và từ không ít phụ huynh )không còn muốn chọn văn chương làm sự học. Là một văn bản nhật dụng,việc khai thác “Ca Huế trên sông Hương’’có cái khó riêng,bởi nếu thiên về nội dung tính chất nhật dụng thì bài dạy sẽ rất khô khan,học sinh sẽ không hứng thú học tập;còn nếu thiên về cảm thụ văn học(bài văn này có hệ thống ngôn từ rất đẹp) thì dễ quên đặc trưng văn bản.Lại nữa,ca Huế là một sinh hoạt văn hoá dân gian ,khi dạy bài này nhất thiết không thể tách rời nó khỏi tính chất fôlklo. Từ những băn khoăn đó,tôi đã đi dự giờ tham khảo bài dạy này của nhiều đồng nghiệp,lắng nghe sự góp ý bổ sung của tổ chuyên môn trong trường về chính bài dạy của tôi,tôi đã rút ra một cách khai thác bài “Ca Huế trên sông Hương’’như sau, xin mạnh dạn trình bày với các đồng nghiệp ,rất mong được các đồng chí đọc và đóng góp ý kiến . Nội dung đề tài A.Những vấn đề cơ bản đặt ra : 1.Tạo dựng khung cảnh nghe ca Huế: Vì sao trong thiết kế này tôi đặt ra vấn đề trên?Bởi hầu hết học sinh chưa được đặt chân đến Huế.Các em sẽ rất háo hức học văn bản này ,đồng nghĩa với việc khám phá một miền đất mới với những điều kì diệuđang chờ đợi chúng nếu chúng ta tạo được một tâm thế nhập cuộc cho học sinh. Tôi thực hiện công việc này ngay từ khâu hỏi bài cũ và giới thiệu bài mới.Đặc biệt trong quá trình cùng học sinh khai thác tác phẩm trên lớp,tôi đi sâu vào việc tái hiện không gian thưởng thức caHuế cả bên ngoài (dòng sông Hương-dòng sông trăng) và bên trong(con thuyền rồng,cách bố trí dàn nhạc trong khoang thuyền,hình ảnh các ca công-người biểu diễn và người thưởng thức cận kề bên nhau),từ đó học sinh cứ tự nhiên bị lôi vào cuộc ,vừa cảm nhận được vẻ đẹp xứ Huế,vừa hiểu hơn về giá trị của các làn điệu ca Huế sâu đậm tình người. 2.Phát huy sự sáng tạo của học sinh : Đây là vấn đề cốt yếu của việc dạy và học ngữ văn hiện nay,là linh hồn của việc đổi mới phương pháp dạy học mà bất cứ giáo viên nào cũng phẩi quan tâm.Nhưng phát huy sự sáng tạo của các em như thế nào lại cũng là một việc đáng phải bàn cho từng tiết học.Tôi quan niệm rầng đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn vẫn rất cần tôn trọng những giá trị văn chương truyền thống,nghĩa là giờ dạy phải giàu cảm xúc,để văn học vẫn là con đường từ trái tim đến với trái tim ,rồi từ những rung cảm thẩm mĩ ấy tác động đến lí trí con người.Cụ thể với bài ‘’Ca Huế trên sông Hương’’tôi vận dụng phát huy sự sáng tạo của học sinh trên hai phương diện : a.Vận dụng kiến thức đời sống của học sinh để các em tự cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên và đời sống tinh thần của con người xứ Huế(qua hệ thống câu hỏi gợi dẫn của giáo viên và bài tập thảo luận nhóm). b.Phát huy năng lực cảm thụ văn học của học sinh qua việc yêu cầu các em nêu cảm nhận về một vài đoạn văn giàu hình ảnh,cảm xúc trong bài. 3.Lời bình của giáo viên về những ván đề cần khắc sâu trong tác phẩm. Thiết nghĩ,khai thác một tác phẩm văn chương mà bỏ qua yếu tố này thì xem như đã dạy sai đặc trưng văn học.Vận dụng tốt lời bình trong đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn là một sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống và hiện đại.Tất nhiên những điều trên đây cần phải được vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo. B.Thiết kế bài dạy “CA HUÊ TRÊN SÔNG HƯƠNG’’ I.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh thấy được vẻ đẹp của một sinh hoạt văn hoá ở cố đô Huế, một vùng dân ca với những con người rất đỗi tài hoa. Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh,bồi dưỡng tâm hồn yêu mến,nâng niu,trân trọng và giữ gìn vốn văn hoá giàu bản sắc dân tộc cho các em . II.Chuẩn bị: 1.Tranh ảnh về thiên nhiên xứ Huế(sông Hương,thuyền rồng). 2.Băng ,đĩa về các làn điệu ca Huế. 3.Hệ thống bảng phụ(do chưa có máy chiếu)ghi sẵn một số dữ liệu cần thiết trong bài dạy. III.Nội dung bài dạy: *Kiểm tra bài cũ: Trong chương trình ngữ văn 7,các em đã được học nhiều bài ca dao về tình yêu quê hương đất nước.Em hãy đọc thuộc lòng bài ca dao về xứ Huế mà em đã học,nêu cảm nhận của em về bài ca dao đó. *Giới thiệu bài mới: Con đường vào xứ Huế mềm mại ,đẹp như một bức tranh sơn thuỷ hữu tình,có non xanh nước biếc với lời mời gọi thiết tha “Ai vô xữ Huế thì vô”.Hẳn sau lời mòi gọi ấy có cả niềm tự hào của người dân xứ Huế về vẻ đẹp quê hương mình.Lời mời gọi như thôi thúc giục giã ta cùng du hành vào xứ Huế,khám phá vẻ đẹp chốn cố đô.Hôm nay,cô trò chúng ta sẽ ,bằng con tàu ngôn ngữ của nhà báo Hà ánh Minh-hành trình vào xứ Huế,cùng nghe ca Huế trên sông Hương,một nét đẹp văn hoá độc đáo của xứ sở này. Bài mới Câu hỏi (cho hoạt động dạy) Định hướng trả lời (cho hoạt động học) Hướng dẫn đọc :rõ ràng mạch lạc,chú ý I.Đọc-Tìm hiểu chung : chậm rãi để cùng tác giả khám phá vẻ đẹp chốn cố đô. 1.Đọc:Giáo viên đọc mẫu,sau đó gọi hai học sinh đọc rồi cho một vài học sinh nhận xét cách đọc của bạn. 2.Thể loại :Bút kí(ghi chép một Qua việc đọc văn bản em thấy bài Ca Huế trên sông Hương được viết bằng thể nét sinh hoạt của con người xứ Huế loại nào? mà nhà văn đã tìm hiểu nghiên cứu, đồng thời ghi lại những cảm nghĩ của mình. Nhà báo Hà ánh Minh đề cập đến nội *Nội dung:Bàn về vấn đề mang tính dung gì qua văn bản này? thời sự :bảo tồn văn hoá dân tộc Đó có phải là văn bản nhật dụng ? trong thời kì hội nhập thế giới (văn bản nhật dụng) 3.Giải thích từ khó: Hãy giải thích các từ khó sau: -Ca Huế -Lữ khách Học sinh giải thích -Bài chòi ,bài tiệm.nàng vung... 4.Bố cục: Theo dòng ghi chép của tác giả,có thể a.Từ đầu đến “Lí hoài nam,lí hoài chia bố cục văn bản làm mấy phần? xuân’’:những điệu hò xứ Huế b.Còn lại:Nét đặc sắc của ca Huế trên sông Hương II.Tìm hiểu chi tiết văn bản: Đọc câu văn đầu văn bản em có nhận 1.Những điệu hò xứ Huế: xét gì về vai trò của các điệu hò trong Các điệu hò đã trở thành đời sống cuộc sống con người xứ Huế? tinh thần không thể thiếu của con người xứ Huế.(Hò khi đánh cá , cấy cày ,gặt hái...) Tác giả đã giới thiệu cho chúng ta Huế Các điệu hò :(học sinh tìm đọc có những điệu hò nào ?